Essay

Als je AI per taak betaalt, telt vooral de tijd om na te kijken

Microsoft en Atlassian rekenen AI die zelfstandig werk doet voortaan af per gebruik in plaats van per medewerker. Daarmee krijgt elke taak een prijs, en wordt één vraag belangrijk: wat kost het jou om het resultaat na te kijken?

28 september 2026 · Levy van Bremen · Read in English

Op 25 september presenteerde Microsoft een vernieuwde Copilot, de AI-assistent die in Word, Excel, Outlook en Teams zit. Het belangrijkste nieuws voor ondernemers stond bij de prijs. Chat en de hulp in de Office-programma's blijven onder de vaste licentie per gebruiker vallen. Drie nieuwe onderdelen niet. Cowork krijgt een taak van je en geeft een afgerond resultaat terug. Code bouwt een app of overzicht uit een beschrijving in gewone taal. Autopilot is een digitale collega: je geeft hem een naam, een rol en een doel, en daarna houdt hij zelf kanalen in de gaten, volgt berichten op en doet terugkerend werk. Voor die drie betaal je per gebruik.

Op 16 september had Microsoft zijn wederverkopers al laten weten dat nieuwe licenties voor Copilot Business, de versie voor kleinere bedrijven, die via een partner worden gekocht, vanaf 2 november standaard met betalen per gebruik komen. Achteraf afrekenen wat je verbruikt staat dan aan, met een maandgrens die Microsoft vooraf heeft ingesteld. Atlassian, de maker van Jira en Confluence, programma's waarin teams hun taken en kennis bijhouden, kondigde op 1 september een vergelijkbare omslag aan. Vanaf 3 december meet het bedrijf drie dingen: zwaardere AI-toepassingen zoals de chat en een programmeerhulp, automatiseringen per uitgevoerde stap, en vragen die een AI-agent helemaal afhandelt zonder dat er een mens aan te pas komt. Met een AI-agent bedoel ik een programma dat zelfstandig een taak uitvoert, in plaats van alleen antwoord te geven. De abonnementen krijgen een hoeveelheid inbegrepen; daarboven koop je bij of betaal je per gebruik.

Wat verandert, is de eenheid waarin je betaalt. Tot nu toe kocht je toegang: een licentie per persoon, of die persoon er nu veel of weinig mee deed. Nu koop je steeds vaker werk, en krijgt elke taak een prijs.

Mijn stelling: als je AI per taak betaalt, bepaalt de tijd die jouw mensen kwijt zijn aan het nakijken van het resultaat of het loont. Het tarief van de leverancier komt pas daarna. Wie dat eerste getal niet kent, kan geen enkele prijs per taak op waarde schatten.

Waarom de licentie per persoon verdwijnt

Een vaste prijs per persoon werkte zolang AI een hulpmiddel was dat iemand gebruikte terwijl hij zelf aan het werk was. Een agent die ook doorwerkt als die medewerker naar huis is, past niet in dat model. Onder één licentie kan dan heel veel werk zitten, of bijna niets. Dat verschil legt de leverancier nu bij jou.

Microsoft brengt het als voordeel. Betalen per gebruik geeft je volgens de aankondiging volledige controle om de kosten af te stemmen op de waarde. Dat klopt, op één voorwaarde: je moet weten wat de waarde is. De vaste licentie heeft dat nooit van je gevraagd.

Dezelfde taak, tot dertig keer zo duur

Hoe onvoorspelbaar die kosten per taak zijn, bleek op 22 september tijdens een online sessie van adviesbureau McKinsey, waarover zakenblad Fortune de volgende dag schreef. Partner Lari Hämäläinen legde uit dat een agent verschillende routes kan kiezen naar hetzelfde resultaat. Daardoor kan dezelfde taak de ene keer tot dertig keer zoveel kosten als de andere keer. De modellen zelf worden per eenheid goedkoper, maar volgens hem houden leveranciers een deel van die besparing zelf, in hogere marges.

Zijn advies: kijk niet naar de prijs per stukje tekst dat een model verwerkt, maar naar de taak. Wat kost het om die uit te voeren, hoe vaak lukt het, en hoeveel tijd kost het een mens om het werk na te kijken? Hij gaf er een vuistregel bij. Kost een taak een medewerker een uur en is het werk van de agent in zes minuten na te kijken, dan kan een agent die in meer dan tien procent van de gevallen slaagt al waarde opleveren.

Dat klinkt als een lage lat, maar reken het na. Elke poging kost je zes minuten nakijken. Mislukt hij, dan doe je het uur alsnog zelf. Slaagt de agent vaker dan één op de tien keer, dan win je tijd. Maar maak van die zes minuten een half uur, en de agent moet al in de helft van de gevallen slagen. Duurt nakijken bijna net zo lang als het werk zelf, dan moet hij vrijwel altijd slagen om nog iets op te leveren. In die rekensom komt het tarief van de leverancier niet eens voor.

Nakijken is dus de grote post. En nakijken kun je ontwerpen.

Dat merk ik bij wat ik zelf bouw. Gemeenteregels, mijn dienst die vragen over lokale regels beantwoordt, geeft bij elk antwoord het artikel uit de officiële regels van de gemeente, met een link naar de bron. Wie wil controleren of het klopt, klikt en leest. Die link is voor mij het belangrijkste deel van het antwoord: een antwoord dat een adviseur niet snel kan controleren, moet hij alsnog zelf opzoeken. Het tweede getal, hoe vaak het goed gaat, meet ik apart. Toen ik op 24 september het onderdeel verbeterde dat gemeenten naast elkaar zet, mat ik hoe vaak het goed koos: eerst 76 procent, daarna 97 procent. Pas met die twee getallen, slagingskans en nakijktijd, weet je wat een taak waard is.

Het sterkste tegenargument: een vaste prijs is rustiger

Het beste argument tegen betalen per gebruik is dat een vaste prijs voorspelbaar is en een meter niet. Ondernemers begroten per jaar. Een rekening die meebeweegt met hoe vaak medewerkers een agent aan het werk zetten, is lastig te plannen. Bovendien verdient de leverancier aan meer gebruik. Microsoft zegt dat openlijk tegen zijn wederverkopers: vroeg gebruik opent volgens de aankondiging een natuurlijke weg naar meer verbruik en gesprekken over uitbreiding. Sinds 1 september krijgen partners ook een bonus als hun klanten Cowork gaan gebruiken. Het Nederlandse Microsoft-partnerbedrijf Universal Cloud waarschuwde op 17 september dat Cowork tot nu toe bewust moest worden aangezet, en dat straks de deur standaard openstaat, met een maandlimiet die niet door jou is gekozen.

Dat argument neem ik serieus. De standaardinstelling is gunstig voor de verkoper, en een rekening achteraf is minder rustig dan een vast bedrag.

Maar de vaste prijs was minder onschuldig dan hij leek. Je betaalde ook voor licenties die niemand gebruikte; McKinsey-partner Tanguy Catlin noemde het opruimen daarvan juist als een van de manieren om AI-uitgaven in de hand te houden. En de rekenkracht werd ook onder een vaste prijs betaald; je zag alleen niet waarvoor. Nu zie je wat één taak kost. Dat maakt een vergelijking mogelijk die er eerder niet was: met wat diezelfde taak je nu kost aan uren van een medewerker.

Blijf ook scherp bij de nieuwste vorm, betalen per afgehandelde vraag. Atlassian telt een vraag die een agent afrondt zonder dat er een mens bij hoeft te komen. Dat is een heldere, meetbare afspraak. Maar een vraag die niet bij een mens terechtkwam, is nog niet vanzelf een vraag die goed is beantwoord. Wat goed is, leg je beter zelf vast.

Wat je nu moet kiezen

Koop je Microsoft 365 via een partner, of werken je teams in Jira en Confluence, dan komt deze keuze de komende weken op je bureau. Twee dingen kun je nu al doen.

Stel eerst zelf de grenzen in, voordat de standaard het voor je doet. In het beheercentrum van Microsoft kun je bestedingslimieten instellen voor de hele organisatie en per gebruiker, en meldingen aanzetten. Kijk ook naar de instelling die nieuwe AI-diensten automatisch onder een bestaand budget laat vallen. Die staat volgens Microsoft standaard aan. Zet je hem uit, dan beoordeel je elke nieuwe dienst eerst zelf.

Kies daarna drie terugkerende taken die je aan een agent zou willen overdragen. Schrijf bij elke taak drie dingen op: hoeveel tijd het een medewerker nu kost, hoeveel tijd het kost om één resultaat na te kijken, en waaraan je ziet dat het goed is. Is nakijken bijna net zoveel werk als het doen, laat die taak dan bij je mensen, hoe laag de prijs per taak ook wordt. Is nakijken een kwestie van een bron openen of een bedrag vergelijken, dan heb je de taak gevonden om mee te beginnen.

De keuze die nu voor je ligt, is of je AI blijft kopen als toegang per persoon, of als werk per taak. Kies je voor werk, zorg dan dat je die getallen hebt voordat de eerste rekening binnenkomt, en niet erna.

Bronnen

Loopt er in jouw bedrijf ook werk dat elke week terugkomt? Daar bouw ik software voor.

Plan een gesprek →